728 x 90

حمید طالب زاده: انسان در جهان مدرن نوعی آزادی به خود وانهاده را رقم زده است

  • 1398/5/15 سه‌شنبه
حمید طالب زاده گفت: انسان در عصر مدرن و بعد از گشودگی که در بستر تاریخ برایش پدید آمد، با امکاناتی که بر عهده گرفت، توانست نوعی آزادی به خود وانهاده را رقم بزند.
حمید طالب زاده گفت: انسان در عصر مدرن و بعد از گشودگی که در بستر تاریخ برایش پدید آمد، با امکاناتی که بر عهده گرفت، توانست نوعی آزادی به خود وانهاده را رقم بزند.روابط عمومی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

حمید طالب زاده گفت: انسان در عصر مدرن و بعد از گشودگی که در بستر تاریخ برایش پدید آمد، با امکاناتی که بر عهده گرفت، توانست نوعی آزادی به خود وانهاده را رقم بزند.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام به نقل از خبرگزاری مهر، حمید طالب زاده در نشست علمی پنجمین دوره تابستانی گفتمان نخبگان علوم انسانی با اشاره به مفهوم آزادی و اختیار در سخنانی اظهارکرد: اندیشمندان و فیلسوفان مسلمان به جای واژه آزادی از واژه حریت و اختیار استفاده کرده اند که به عنوان یکی از سجایای اخلاقی مطرح بوده و با مفهوم آزادی متفاوت است.

وی مفهوم آزادی را از مفاهیم کلیدی در شناخت انسان خواند و بیان کرد: آزادی از مفاهیمی است که به معنای مقام ذات بشر محسوب می شود و این مفهوم، انسان را در جایگاه ممتازی نسبت به موجودات دیگر در عالم خلقت قرار داده است.

استاد دانشگاه تهران به تبیین مفاهیم فاعل بالطبع و فاعل بالقصد پرداخت و افزود: فاعل بالطبع، انجام دهنده کاری است که فعلش طبق محاسبات و در نظر گرفتن شرایط و ملاحظات نیست و نسبت به فعل خودش علم و آگاهی ندارد، بلکه فقط از روی میل باطنی و اشتیاق غریضی است.

وی ادامه داد: اما فاعل بالقصد یا بالاختیار از روی تلائم با نفس و طبیعت است؛ فاعل نسبت به فعل خودش ارزیابی و سنجش دارد؛ از این جهت فعلی که از فاعل بالاختیار صادر می شود اگر در مسیر اخلاق میسر شود، دارای فضیلت و ارزش است.

طالب زاده گفت: برخی از فیلسوفان مسلمان همانند ابن سینا در تعبیری، اختیار را این گونه تعریف کرده اند «فاعل و مبدأ اثر چنان باشد که آنگاه بخواهد انجام دهد و اگر نخواهد انجام ندهد» که البته این تعبیر، مفهوم اختیار را به فعل، صرف نظر از فاعل، به امور تصادفی و دوران میان خواستن و نخواستن تأویل کرده است و به نوعی ناقص است.

وی به تعریف علامه طباطبائی از اختیار اشاره و تأکید کرد: حقیقت اختیار این است که فعل مستند به یک فاعل آگاهی باشد که فاعلیت آن تمام و در مقام تأثیر باشد که در این تعبیر، علامه اختیار را به مبادی آن استناد می دهد؛ این که ذات فاعل آگاه دارای علم و قدرت تام باشد.

استاد دانشگاه تهران مرحله بعد و استناد فعل را به نفس مجرد عنوان کرد و اظهار کرد: نفس مجرد، حقیقت واحدی است که مقام جمع علم و قدرت است که در اتصال و اتحاد با بدن منتهی به یک فعل و فضیلت می شود.

وی آزادی را مفهوم محوری خواند و افزود: انسان متناهی و تاریخی است و در تاریخ سیر می کند و انسان تاریخی در سنت و زبان متولد می شود و ذیل مفهوم آزادی است که علوم انسانی، انسان مدرن و عصر جدید ممکن شده است.

طالب زاده به مفهوم سوبژکتیویته اشاره کرد و گفت: انسان در عصر مدرن و بعد از گشودگی که در بستر تاریخ برایش پدید آمد، توانست امکانات خودش را به فعلیت برساند و آزادی خودش را این گونه فهم کند و با صرف نظر از ماورای خودش دیگر به باطن عالم و حقیقت جهان خودش را مستند نکند و با امکاناتی که بر عهده گرفت، جهان مدرن را پدید آورد و نوعی آزادی به خود وانهاده را رقم بزند.

وی به تبیین مفهوم قرآنی «اذن» پرداخت و ابراز کرد: اذن یعنی مجال، فرصت، توانایی و گشودگی امکاناتی که به شکلی برای انسان فراهم شده است که اگر انسان، آزادی خودش را ذیل ولایت تکوینی و تشریعی حق فهم کرده است، این امکان عظیم و آثار آن برایش پدید خواهد آمد؛ اما اگر آزادی خودش را صرف نظر از ولایت حق تصور کند، مجال و فرصت تازه ای برایش پدید می آید که انسان مدرن با این امکان، عصر جدید را آغاز کرده است.

استاد دانشگاه تهران مفهوم انسان را ذیل انسانیت و اومانیته تعبیر کرد و افزود: اومانیته مقام اعتبار و فرهنگ است، اومانیته فرهنگ را تحت الشعاع قرار می دهد؛ از همین جهت سیاست مدرن، اقتصاد، هنر، حقوق و حتی اندیشیدن با آن پدید آمده است؛ زیرا انسان با قطع ارتباط خدا و انسان، اومانیته را جایگزین کرده و در تمام